Дырэктар гімназіі Смаргоні: добра ведаць прадмет ужо недастаткова, педагогу трэба ствараць на ўроку сітуацыю адкрыцця

Пра электронны журнал і асаблівасці работы ў лічбавым асяроддзі ў гімназіі Смаргоні ведалі яшчэ ў 2008­-м. Сёння яе дырэктар Ірына Дурэйка ўпэўнена, што любы вынік пачынаецца з каманды, а каманда — з даверу. Падрабязнасці — у матэрыяле карэспандэнта “Настаўніцкай газеты”.

— Ірына Анатольеўна, сёлета вы сталі выдатнікам адукацыі. Якія эмоцыі перапаўняюць: гордасці ці хвалявання?

— Безумоўна, гэта вельмі прыемна. Але ўзнагароду я ўспрымаю найперш як вынік працы ўсёй каманды.

Ідэя, якая нараджаецца ў кіраўніка, так і застанецца задумай, калі побач няма людзей, гатовых яе падтрымаць і ўвасобіць у жыццё.

Мне вельмі пашанцавала з намеснікамі. Яны маладыя, вопыту пакуль няшмат, але ёсць галоўнае — жаданне працаваць, развівацца і быць наперадзе.

Не магу не пахваліцца і вынікамі нашых гімназістаў. У 2025 годзе выпускнікі атрымалі 13 стабальных сертыфікатаў на ЦЭ/ЦТ, у 2026-м — 6. Для гімназіі раённага цэнтра гэта высокі вынік.

— Што, на ваш погляд, дапамагае дзецям дасягаць поспехаў?

— Задача школы — не проста даць веды, а навучыць вучыцца. Я нават сказала б, навучыць працаваць. Калі дзіця працавітае, то нават пры сярэдніх здольнасцях можа дасягнуць добрага выніку. А дзеці, якія прыйшлі да поспеху дзякуючы ўпартай працы, як правіла, добра ўладкоўваюцца і ў далейшым жыцці. Яны ўмеюць ставіць мэты, разумеюць, чаго хочуць, і ведаюць, як гэтага дасяг­нуць.

Безумоўна, ёсць таленавітыя вучні, якім многае даецца лёгка. Але і талент трэба развіваць. Тым жа, каму складаней, асабліва важна дапамагчы сфарміра­ваць звычку працаваць, не адступаць і даво­дзіць пачатае да канца.

Калі я прыйшла ў гімназію ў 2005 го­дзе, мне вельмі хацелася, каб яна заняла дастойнае месца сярод лепшых устаноў вобласці. І гэта стала магчыма дзякуючы прафесійнай камандзе педагогаў.

— Давайце суаднясём паняцце “прафесійная каманда” з канкрэтнымі прыкладамі.

— Такі пералік пачну са сваіх намеснікаў Вольгі Грышан і Алены Руткоўскай — кіраўнікоў абласнога рэсурснага цэнтра па ўкараненні інфармацыйных тэхналогій і сродкаў навучання, аўтараў усіх інфармацыйных новаўвядзенняў у нашай гімназіі.

Настаўніца рускай мовы і літаратуры Святлана Самохіна штогод рыхтуе прызёраў рэспубліканскай алімпіяды па вучэбных прадметах, пераможцаў міжнароднай алімпіяды Саюзнай дзяржавы “Расія і Беларусь: гістарычная і духоўная еднасць”. Летась Святлана Вячаславаўна ўзначальвала абласную каманду і рыхтавала да гэтага спаборніцтва інтэлектуалаў 5 вучаніц з усёй Гродзеншчыны.

Моцная каманда склалася і сярод настаўнікаў матэматыкі. У ёй працуюць педагогі розных пакаленняў: Ніна Бацько, Яўгенія Мацкевіч, Людміла Круковіч, Аксана Раманенка, Вольга Зелянко. Асабліва важна, што матэматыкі працуюць менавіта як каманда: размяркоўваюць тэмы, дапамагаюць адно аднаму, падмяняюць калег. Так і ствараецца агульны вынік.

Ганаруся і дасягненнямі нашых хімікаў і біёлагаў. Ірына Клявец у першы год маёй работы на пасадзе дырэктара стала абсалютнай пераможцай рэспубліканскага конкурсу “Настаўнік года”. Калі сёння гэты конкурс — спаборніцтва каманд, то ў 2006 годзе наша настаўніца ў значнай ступені ішла да перамогі самастойна. Пазней яна доўгі час узначальвала клуб “Крыштальны журавель”, арганізоўвала паездкі і конкурсы. Сёння працуе ў тандэме з Аленай Ясевіч, якая летась падрыхтавала пераможцу абласнога этапу рэспубліканскай алімпіяды.

Зацікавіць вучняў і захапіць іх сваім прадметам нашы педагогі могуць не толькі на ўроку. Напрыклад, настаўнік гісторыі Максім Фінгерус займаецца гістарычным мадэляваннем, стварае дыярамы. Да яго ў гурток прыходзяць і дзяўчынкі, і хлопчыкі, вучні розных узростаў. Часам па суботах яны займаюцца па тры гадзіны запар. Гэта якраз той прыклад, калі гісторыя перастае быць сухім выкладаннем фактаў і становіцца жывым аповедам.

Невырашальных задач не бывае

— На якіх прынцыпах вы будуеце работу з калектывам?

— На даверы, матывацыі і калегіяльнасці. Імкнуся чуць педагогаў, а яны пры­слухоўваюцца да мяне. Прытрымліваюся меркавання, што важныя пытанні нельга вырашаць аднаасобна: мы абмяркоўваем іх, шукаем аптымальны варыянт і прыхо­дзім да агульнага рашэння.

Упэўнена: невырашальных задач не бывае. Калі мэта здаецца складанай, мы ла­дзім мазгавы штурм, вызначаем, з чаго пачаць, і разбіваем яе на канкрэтныя этапы. Пры ўмове зразумелага шляху да выніку  нават самая сур’ёзная задача становіцца дасягальнай.

— Самыя складаныя пытанні для дырэктара сёння — гэта…

— Калі я толькі пачынала працаваць, мне здавалася, што найбольшыя цяжкасці звязаны з матэрыяльна-тэхнічнай базай. У 2005 годзе будынак нашай гімназіі, узведзены ў 1979-м, патрабаваў сур’ёзнага абнаўлення. Дзякуючы падтрымцы кіраўніцтва раёна і вобласці, а таксама баць­коўскай грамадскасці паступова атрымалася прывесці яго ў належны стан. Сёння гімназія выглядае годна. І гэта дазваляе засяродзіцца выключна на галоўным — адукацыйным працэсе.

Цяпер, напэўна, найбольш складаныя пытанні звязаны з людзьмі: падборам кадраў, наладжваннем узаемаадносін у калектыве і супрацоўніцтва з бацькамі.

Першыя сустрэчы маладых класных кіраўнікоў з бацькамі стараюся право­дзіць разам з імі. Прадстаўляю педагога, пад­крэсліваю, што ён можа разлічваць на маю падтрымку, і нагадваю мамам і татам навучэнцаў: да настаўніка трэба ставіцца з павагай, яго прафесійны аўтарытэт нельга ставіць пад сумненне. Маладому спецыялісту на пачатку прафесійнага шляху асабліва важна адчуваць падтрымку кіраўніка і разумець, што ён не застаецца сам-насам з цяжкасцямі.

Па чырвонай дарожцы

— А калі ўспомніць вас маладым спецыялістам, якім быў ваш шлях у прафесію?

— У педагогіку я ішла свядома і ўпэўнена. Да таго ж насуперак жаданню бацькоў бачыць мяне эканамістам. Школу № 4 (сёння гэта гімназія) скончыла з залатым медалём. Добра памятаю, як ехала з мамай у Гомель падаваць дакументы на эканамічны факультэт, а ў думках разважала, што гэта не пра мяне. Пасля размовы са студэнтамі забрала дакументы, вярнулася дадому, а на наступны дзень адна паехала ў Мінск і паступіла на геаграфічны факультэт БДУ.

Я сапраўды хацела стаць педагогам. Шмат у чым дзякуючы людзям, якія былі прыкладам настаўніка з вялікай літары. Да гэтага часу эталонам для мяне застаецца настаўніца геаграфіі Ірына Ніканораўна Гаева. Адной з першых яна павіншавала мяне як выдатніка адукацыі, а я была шчаслівая сказаць ёй у адказ: “Мне было ў каго ву­чыцца”.

Калі гаварыць пра першыя крокі ў прафесіі, то яны не былі лёгкімі. Залатая медалістка школы і выдатніца ўніверсітэта вярнулася на малую радзіму і сутыкнулася з тым, што ў раёне не было стаўкі настаўніка геаграфіі. Пачынала выхавальніцай у 1-й школе, там жа 8 гадоў працавала настаўніцай-прадметніцай, а пасля 9 гадоў была намеснікам дырэктара ў 3-й школе.

У родную гімназію вярнулася праз 18 гадоў пасля яе заканчэння і ў 38 гадоў стала дырэктарам.

— Памятаеце свой першы працоўны дзень на гэтай пасадзе?

— Памятаю, што пагадзілася не без ваганняў. На руках было чатырохмесячнае дзіця, але сям’я падтрымала гэтае
рашэнне. Калі б я тады ўяўляла, які аб’ём работы мяне чакае, магчыма, спалохалася б і адмовілася. Але калі ўжо ўзяўся за справу, адступаць нельга. Гэтым прынцыпам стараюся кіравацца ва ўсім.

Сёння калектыў гімназіі — гэта 68 педагогаў. Сёлета да нашай каманды далучыліся 5 маладых спецыялістаў. Кожны верасень мы пачынаем планамерна рухацца да новых поспехаў. Для мяне гэты месяц асаблівы яшчэ і таму, што я нара­дзілася ў верасні. (Усміхаецца.) Сёлета сустрэла прыгожую круглую дату, а калектыў расчуліў мяне літаральна да слёз. На ўваходзе ў дзень нараджэння мяне чакала чырвоная дарожка, а па дарозе вучні сустракалі цёплымі словамі і ружамі…

Гэта быў вельмі кранальны момант. Ён сведчыць не толькі пра камандны дух, але і пра своеасаблівую сямейную атмасферу ў нашым калектыве. Заўсёды хацела, каб гімназія была ўтульным домам, дзе добра і дзецям, і педагогам.

— Калі паразважаць: наколькі змянілася педагогіка за гады вашай работы?

— Мой прафесійны шлях не такі ўжо і доўгі. Але педагогіка, у якую я прыйшла пасля заканчэння ўніверсітэта, і сучасная школа — дзве розныя сістэмы. Метадалагічныя прыёмы сталі больш разнастайнымі, урокі — больш нагляднымі і цікавымі. Цяпер настаўніку важна не толькі растлумачыць матэрыял, але і адказаць на пытанне дзіцяці: “Навошта мне гэта вывучаць?” Калі я вучылася, дастаткова было сказаць: “Гэта трэба ведаць”. Сёння важна паказаць сувязь з рэальным жыццём.

Пры гэтым матываваць сучасных дзяцей стала складаней. У іх шырокі кругагляд і доступ да велізарнага аб’ёму інфармацыі, таму настаўніку ўсё цяжэй іх здзівіць. Добра ведаць свой прадмет педагогу ўжо недастаткова. Трэба ўмець ствараць на ўроку сітуацыю адкрыцця.

У пастаянным руху наперад павінен знаходзіцца і кіраўнік: не баяцца новага, вучыцца, спрабаваць, прымаць выклікі. Калі дырэктар адкрыты да змяненняў, калектыў таксама развіваецца, а вынікі працы педагогаў і вучняў становяцца агульнай перамогай.

Вельмі важна правільна данесці да калектыву сутнасць задачы: растлума­чыць, што зменіцца пасля яе выканання, чаму гэта неабходна і якім павінен быць вынік.

Агульнымі намаганнямі ствараем у калектыве асяроддзе, у якім педагогам хочацца развівацца і імкнуцца да высокіх вынікаў. Як і з кветкамі, тут патрэбна спрыяльная глеба — добрыя ўмовы і матывацыя. Прычым матывацыя — гэта не толькі прэміі. Педагог павінен разумець, навошта ён выконвае тую ці іншую работу і што ў выніку зменіцца для дзяцей, гімназіі, яго самога.

Напрыклад, калі мы актыўна развівалі інфарматызацыю, камп’ютары, інтэрактыўныя дошкі, а пазней і мабільныя панэлі спачатку з’яўляліся ў кабінетах педагогаў, якія самі дасягалі поспехаў у конкурсах або вялі да іх вучняў.

Яшчэ ў 2008 годзе мы ўпершыню паспрабавалі працаваць з электронным журналам на платформе, распрацаванай тады ў ГрДУ імя Янкі Купалы. У 2007—2008 гадах гімназія ўдзельнічала ў рэспубліканскім эксперыменце “Адзін вучань — адзін камп’ютар”. Некалькі педагогаў прайшлі навучанне ў Парку высокіх тэхналогій і навучыліся выкарыстоўваць камп’ютарныя тэхналогіі для арганізацыі праектнай і інтэрактыўнай работы, а таксама сеткавага ўзаемадзеяння. Пасля навучання яны праводзілі адкрытыя заняткі для калег.

Сёння гімназія з’яўляецца абласным рэсурсным цэнтрам па праектных тэхналогіях. У нас 6 дыпломаў рэспубліканскага ўзроўню ў конкурсе “Камп’ютар. Адукацыя. Інтэрнэт”. Педагогі рэгулярна становяцца пераможцамі абласнога конкурсу “IT-майстар”.

Источник: https://nastgaz.by