Вольга Шпак: каб натхняць вучняў на рост, настаўнік сам павінен жыць па прынцыпе «шукаць, спрабаваць і развівацца»

Падтрымка калег ратуе ад выгарання і матывуе рухацца наперад — менавіта гэта дапамагло настаўніцы іспанскай мовы гімназіі № 2 Ваўкавыска Вользе Шпак стаць фіналісткай конкурсу “Настаўнік года”. Падрабязнасці — у матэрыяле карэспандэнта “Настаўніцкай газеты”.

Натхняльны калектыў

Калектыў названай навучальнай установы заўсёды на перадавых пазіцыях. Міжнародныя праекты, інавацыі, конкурсы, фестывалі педмайстэрства — усё гэта прысутнічае ў штодзённай дзейнасці педагогаў гімназіі, бо яны на чале з дырэктарам Аляксанд­рам Лічыкам не баяцца ставіць перад сабой амбіцыйныя, але дасягальныя мэты. Заканамерна, што не змаглі прайсці і міма конкурсу прафесійнага майстэрства “Настаўнік года”. Тым больш што ў 2017-м конкурсны алімп змагла пакарыць таксама настаўніца іспанскай мовы Юлія Касталомава, якая ў фінале стала лепшай у сваёй намінацыі. Канечне, Юлія Уладзіміраўна дзялілася сваім вопытам і натхніла калег — акрамя Вольгі Шпак, гімназію № 2 Ваўкавыска на рэспубліканскім этапе прадстаўляе і настаўніца матэматыкі Вольга Антропава.

Сёння ж у цэнтры ўвагі — Вольга Шпак, якая, дарэчы, і сама вучылася ў гэтай гімназіі, таму дакладна ведае, што педагогі тут заўсёды падтрымаюць калегу. Вольга Сяргееўна ўвесь час у руху і развіцці. Дзеля прафесійнага росту яна ўдзельнічае ў пасяджэннях метадычных аб’яднанняў, конкурсах, праводзіць майстар-класы, вучыцца ў вопытных калег. Сярод перспектыўных адукацыйных трэндаў настаўніца вылучае адаптыўнае навучанне з элементамі штучнага інтэлекту для персаналізацыі заданняў і гейміфікацыю для зніжэння моўнага бар’ера. Гэтыя інструменты дапамагаюць рабіць урок крыніцай новых магчымасцей для вучняў.

Вольга Сяргееўна лічыць, што сучасны настаўнік павінен быць мабільным, каб хутка адаптавацца да змяненняў і новых тэхналогій, і абавязкова эмпатычным.

— Настаўніку трэба ства­рыць такую атмасферу на ўроку, у якой вучань не баіцца памыляцца, бо заўсёды атрымае падтрымку. Яшчэ важна быць лічбава адукаваным і развіваць крытычнае мысленне. Як, зрэшты, і імкненне да самаадукацыі, бо, каб натх­няць вучняў на рост, настаўнік сам павінен жыць па прынцыпе “тварыць, спрабаваць, шукаць і развівацца”, — адзначыла фіналістка конкурсу.

Лінгвістычныя і камунікатыўныя кампетэнцыі

Менавіта па гэтай прычыне ў яе арсенале з’явілася методыка CLIL.

— Пры выкарыстанні гэтай методыкі замежная мова перастае быць ізаляваным прадметам і становіцца інструментам пазнання свету: праз замежную мову навучэнцы засвойваюць прыродазнаўчанавуковыя і фінансавыя паняцці, вучацца працаваць з аўтэнтычнай інфармацыяй і прымя­няць веды ў рэальных сітуацыях. Такі падыход развівае не толькі моўную, але і функцыянальную адукаванасць, дазваляючы навучэнцам бачыць узаемасувязь вучэбных прадметаў і выкарыс­тоўваць мову як ключ да разумення сучаснага свету, — патлумачыла педагог.

Прадметна-моўнае інтэграванае навучанне (ад англійскага CLIL — Content and Language Integrated Learning) падразумявае вывучэнне прадмета праз замежную мову. Тэрмін CLIL увёў доктар філасофіі Дэвід Марш у 1994 годзе.

— Выкарыстанне CLIL накіравана на дасягненне дзвюх мэт: засваенне прадметнага зместу вучэбнага прадмета і непасрэдна замежнай мовы. У самым шырокім сэнсе пад CLIL разумеецца дыдактычная методыка, накіраваная на фарміраванне ў навучэнцаў лінгвістычных і камунікатыўных кампетэнцый на няроднай мове ў тым жа вучэбным кантэксце, у якім у іх адбываецца фарміраванне і развіццё агульнавучэбных ведаў і ўменняў на роднай мове. У кантэксце сучаснай беларускай мадэлі адукацыі методыка CLIL не можа быць прыменена ў чыстым выгля­дзе, бо прадметы прыродазнаўчанавуковага цыкла выкладаюцца на дзяржаўных мовах. Аднак навучанне, пабудаванае на прынцыпах CLIL, дазваляе паспяхова развіваць розныя віды функцыя­нальнай адукаванасці на ўроку замежнай мовы. Гэтую методыку пачынаю прымяняць з другой ступені агульнай сярэдняй адукацыі, — расказала Вольга Сяргееў­на.

Выкарыстоўваючы прадметна-моўнае інтэграванае навучанне на ўроках іспанскай мовы, педагог ставіць канкрэтную мэту — навучыць дзяцей прымяняць атрыманыя веды на практыцы. Якім чынам? З дапамогай кампанентаў згаданай методыкі.

Кампанент Content (“Змест”) — гэта веды (прадметны змест), паняцці, факты і прынцыпы з вучэбных дысцыплін (геаграфіі, біялогіі, гісторыі, фінансавай адукаванасці і інш.), якія вучні засвойваюць на іспанскай мове. Гэта не ўмоўны ўрок геаграфіі на іспанскай, а вывучэнне геаграфіі праз іспанскую мову як інструмент пазнання. Гэты кампанент з’яўляецца сэнсавай асновай урока і стварае міжпрадметныя сувязі, фарміруючы ў дзяцей цэласную карціну свету замест фрагментарных ведаў па асобных дысцыплінах.

— У 6 класе на ўроку па тэме “У прыроды няма дрэннага надвор’я” (у якасці дамашняга задання дзеці вывучалі лексіку па тэме “Надвор’е”) мы працуем з фатаграфіямі сонечнага Мадрыда і дажджлівага Сант’яга. Навучэнцы ў парах фармулююць парады турысту, апісваючы пагодныя ўмовы і складаючы спіс неабходных рэчаў, што развівае ўменне выкарыстоўваць розныя крыніцы ў вучэбна-пазнавальных мэтах, працаваць з тэкставай і графічнай інфармацыяй, вылучаць галоўнае (гэта задачы вучэбнай праграмы па замежнай мове) і стымулюе развіццё эмацыянальна-вобразнага мыслення, творчых здольнасцей, якія дапамагаюць вырашаць задачы па вучэбным прадмеце “Мастац­тва (айчынная і сусветная мастацкая культура)”, — прывяла прыклад педагог.

Кампанент Communication (“Камунікацыя”) рэалізоўваецца праз сучасныя формы навучання, якія характарызуюцца высокай камунікатыўнай скіраванасцю і актыўным уключэннем школьнікаў у вучэбную дзейнасць.

— Гэты кампанент падразумявае выкарыстанне інтэрактыўных форм работы, арганізацыю даследчай і праектнай дзейнас­ці. Быў распрацаваны шэраг міні-праектаў, якія могуць прымяняцца на этапе кантролю ведаў або на ўроках удасканалення навыкаў маналагічнага маўлення. Напрыклад, у 8 класе падчас вывучэння раздзела “Грошы” вучні выконваюць праект Mi negocio (“Мой бізнес”). Яны прыдумваюць ідэю малога бізнесу (кафэ, магазін, анлайн-сэрвіс), апісваюць выдаткі (gastos) і даходы (ingresos), рыхтуюць прэзентацыю. У 9 класе пры вывучэнні раздзела “Прырода і клімат” навучэнцы ствараюць праект Reciclaje en mi escuela (“Перапрацоўка ў маёй школе”). Яны складаюць план сартавання адходаў у школе, малююць плакаты на іспанскай мове, — падзялілася Вольга Сяргееўна.

Падчас работы з кампанентам Cognition (“Пазнанне”) навучэнцы атрымліваюць магчымасць прымянення прыродазнаўчанавуковых і фінансавых ведаў, уменняў і навыкаў у рэальных жыццё­вых сітуацыях.

— На сваіх уроках я выкарыстоўваю заданні і практыкаванні, якія вучаць дзяцей самастойнаму пошуку, аналізу і сінтэзу інфармацыі, дапамагаюць фарміраваць уласнае меркаванне, якое абапіраецца на пэўныя факты. Напрыклад, у 7 класе падчас вывучэння раздзела “Пакупкі” прапаную навучэнцам прааналізаваць рэкламныя аб’явы — іспанскія рэкламныя тэксты з акцыямі і скідкамі. Трэба растлумачыць, што канкрэтна прапануецца ў аб’явах, і выбраць найбольш выгадную ідэю. У 8 класе пры правядзенні ўрокаў у межах вывучэння раздзела “Падлеткі” арганізоўваю круглы стол па тэме “Інвестыцыі ў адукацыю”. Навучэнцы абмяркоўваюць, чаму важна ўкладаць грошы ў навучанне, і выконваюць заданне: скласці аргументы за і супраць на іспанскай мове.

Падчас вывучэння кампанента Culture (“Культура”) будую на ўроках дыялог культур, у цэнтры якога — родная Беларусь. Работа заснавана на параўнанні геаграфічных аб’ектаў, традыцый, звычаяў. Вучні выконва­юць заданні, дзе прадстаўляюць сваю краіну іспанамоўнаму суразмоўніку: “Мая Беларусь”, “Мой родны горад”, “Нацыянальныя святы Беларусі”. Такі падыход не толькі развівае моўныя навыкі, але і фарміруе ў навучэнцаў пачуццё ўласнай годнасці, патрыятызму і павагі да культурнай разнастайнасці свету — праз усведамленне каштоўнасці сваёй ідэнтычнасці. Акрамя таго, я стварыла сайт “Раскажы па-іспанску пра родную Беларусь”, які працягвае напаўняцца матэрыяламі, — падсумавала настаўніца.

***

— Конкурс — гэта рост, сталенне ці натхненне?

— Напэўна, усё адразу. Конкурс стаў не проста спаборніцтвам, а магутным імпульсам да глыбокай рэфлексіі, пераасэнсавання свайго вопыту і пошуку новых форм педагагічнай дзейнасці. Падрыхтоўка да яго прымусіла структураваць усё лепшае, што было назапашана за гады практыкі, а ўдзел у ім адкрыў магчымасці для дыялогу з лепшымі педагогамі краіны, абмену ідэямі і метадычнымі знаходкамі.

— Магутны матыватар для вас — гэта…

— Мае вучні, іх шчырая цікавасць, калі яны з бляскам у вачах прамаўляюць фразы на іспанскай і іх смеласць не баяцца памылак. Кожны іх поспех, нават маленькі, упэўнівае ў правільнасці майго прафесійнага выбару. Бачыць, як яны растуць, вучацца новаму, спраўляюцца з цяжкасцямі, — самы магутны штодзённы матыватар.

— Што можаце параіць маладым спецыялістам, якія прыйдуць у школы 1 верасня?

— Па-першае, не баяцца памылак — ні сваіх, ні вучняў, бо менавіта праз іх адбываецца сапраўдны рост і фарміруецца давер у класе. Па-другое, слухаць вучняў: іх інтарэсы, пытанні і энергія — лепшы арыенцір для пабудовы жывога ўрока. Па-трэцяе, раю знайсці тую прафесійную супольнасць, дзе можна дзяліцца цяжкасцямі і поспехамі. Падтрымка калег ратуе ад выгарання і матывуе рухацца толькі наперад.

Источник: https://nastgaz.by